Chuyên mục
Khám phá nội dung theo từng chủ đề
Họ thạch anh: tím, hồng, khói, vàng, tóc
Thạch anh là khoáng vật gì (SiO₂, hệ tinh thể, Mohs 7); màu tím, hồng, khói, vàng đến từ đâu (sắt, titan, chiếu xạ tự nhiên, nhiệt); thạch anh tóc, ưu linh (bao thể chlorite), thạch anh trắng; citrine tự nhiên khác thạch anh tím nung ra sao dưới kính lúp; thạch anh nuôi thuỷ nhiệt là gì.
10 bài viếtMã não và họ chalcedony
Chalcedony là thạch anh vi tinh; mã não (agate) dải lớp, carnelian, onyx, jasper, chrysoprase, ngọc tủy; vì sao mã não rực màu phần lớn là nhuộm, thiên châu (dzi) là mã não khắc – tẩm, mã não "đa tầng", lát mã não; nguồn mỏ thường gặp.
10 bài viếtĐá có hiệu ứng ánh sáng
Vì sao mắt hổ có dải sáng (chatoyancy, sợi crocidolite thay thế), mắt mèo, đá mặt trăng ánh xanh (adularescence), labradorite óng màu (labradorescence), đá mặt trời (aventurescence), sao sáu cánh (asterism), opal lửa màu; cách xem hiệu ứng đúng ánh sáng, mài cabochon.
10 bài viếtĐá màu đục và đá mềm: lapis, malachite, ngọc lam
Lapis lazuli (lazurite, pyrite, calcite), malachite và azurite (khoáng vật đồng), ngọc lam turquoise, rhodochrosite, amazonite, sodalite, howlite, fluorite: độ cứng thấp, dễ xước – dễ ngấm, hay bị nhuộm/ổn định nhựa/làm giả; đá mềm cần đeo và cất khác đá cứng.
10 bài viếtObsidian, tektite, hematite và đá kim loại
Obsidian là thuỷ tinh núi lửa (không phải khoáng vật), ánh bạc/ánh vàng/bông tuyết từ đâu; tektite và tektite Đông Dương (indochinite), moldavite; hematite thật và "hematite từ tính" nhân tạo; pyrite (vàng găm), thiên thạch sắt – vân Widmanstätten; cách nhận thuỷ tinh đen giả obsidian.
10 bài viếtTên bán hàng và tên khoáng vật thật
Những tên gọi dễ gây nhầm: "lưu ly", "ngọc bích", "ngọc Đông Linh" (aventurine), "thạch anh tóc vàng", "mắt rồng", "đá kim sa" (goldstone – thuỷ tinh), "opalite", "ngọc Malaysia", "đá núi lửa", "hổ phách xanh"…; tên địa danh gắn vào đá; cách hỏi người bán "khoáng vật gì, có xử lý không".
10 bài viếtNung, nhuộm, chiếu xạ, ép và đá tổng hợp
Các kiểu xử lý đá phổ biến và mức chấp nhận được (nung, chiếu xạ, nhuộm, tẩm dầu/nhựa, ổn định, phủ màu aura, đá ép reconstituted), đá tổng hợp và đá nhân tạo khác nhau thế nào, thạch anh/opal nhân tạo, người bán phải khai những gì; xử lý có làm giảm độ bền không.
10 bài viếtPhân biệt thật – giả: tự kiểm và giám định
Phép thử KHÔNG phá huỷ tại nhà: kính lúp 10x (bọt khí, vân xoáy, đường nhuộm), cân thuỷ tĩnh đo tỉ trọng, cảm giác lạnh và giới hạn của nó, đèn pin, kính phân cực; vì sao "đốt, cào, thả nước" là sai; khi nào đem giám định, phòng lab dùng máy gì, đọc phiếu kết quả ("tự nhiên, đã xử lý", "tổng hợp").
10 bài viếtBảo quản và làm sạch theo từng loại đá
Nắng làm phai thạch anh tím, hồng, khói; nước muối và hoá chất hại đá mềm, đá xốp; máy siêu âm và hơi nước hợp đá nào; cất chung làm xước nhau (theo Mohs); thay dây vòng, khoen; quả cầu thạch anh tụ nắng gây cháy; nghi thức "tẩy uế" bằng muối, nước, khói nhìn từ góc vật lý của đá.
10 bài viếtLời đồn về đá và điều khoa học biết
"Đá có năng lượng, tần số rung", "sạc đá dưới trăng", "đá đổi màu báo điềm", "đá nứt là đỡ hạn", "thạch anh có phóng xạ", "đeo đá chữa bệnh": nguồn gốc lời đồn, điều khoa học đã kiểm (hiệu ứng áp điện là gì và không phải là gì, giả dược), vì sao người ta vẫn quý đá — giá trị thẩm mỹ, kỷ niệm, văn hoá.
10 bài viết